AHATANGEL (AGAFANGEL) YEFİMOVİÇ KRIMSKİY

Ukraynalı yazar, tercüman, şarkiyatçı, Türkolog, Semitolog ve bilim adamıdır. Ahatangel Krımskiy için Arabolog, İranolog, Türkolog, Slav Dilleri uzmanı, tarihçi, edebiyatçı ve İslam bilgini sıfatlarını kullanmak da mümkündür. Ayrıca iyi bir şair ve yazardır.  Ukrayna’da Türkoloji’yi, Avrupa’da bulunduğu seviyeye çıkarma çalışmaları onun tarafından başlatılmıştır. Babası Kırım Tatarıdır. 15 Ocak 1871 yılında Rus İmparatorluğu sınırları içinde kalan Volın şehrinde (Ukrayna’nın şimdiki Jitomir Vilayeti) doğmuştur.

İlk ve Orta öğretimini Kiev’de bulunan “Pavla Galagana Kolleji” nde tamamlamıştır. Ahatangel Krımskiy Lazarev Enstitüsü özel sınıflarını bititrdikten sonra Moskova Üniversitesinin Tarih – Filoloji Fakültesinden mezun oldu.

Arapça ve Farsçasını geliştirip pratik yapmak üzere iki yıllığına Lübnan’a ve Suriye’ye gitti. Lübnan ve Suriye’de bulunduğu sırada Arapça ağızlar üzerine çalışmalar yapmış, çok değerli Arapça el yazması eserleri incelemiş ve bazı Arapça ilmi dergilerle de ortak çalışmalar yapmıştır.  [Bu metinin tamamı  Rusça kaynaklardan faydalanılarak Dr.Tarkan Tekten tarafından hazırlanmıştır.] Ukrayna’ya döndükten sonra yaklışık 20 yıl kadar Lazarev Doğu Dilleri Enstitüsünde Doğu Dilleri Kürsüsü profesörü olarak doğu edebiyatı ve İslam Tarihi üzerine çalışmalarda bulunmuştur.

1917 yılında Ukrayna Develetinin kurulmasıyla Ukrayna’ya dönmeye karar vermiş ve daha sonra Ukraynadaki politik ve ilmi çalışmalara katılarak, Ukrayna’nın bağımısızlığı fikrini desteklemiştir.

1918 yılında Ukrayna SSC Bilimler Akademisinin üyesi olmuş ve bu akademide 20 yıl boyunca önemli çalışmalar yapmıştır.

1941 yılına kadar aralıklı olarak Kiev Devlet Üniversitesinde kürsü başkanlığı yapmıştır.

Ahatangel Krımskiy 1910 ve 1916 yıllarında ikidefa olmak üzere “İstoriya Turtsii i iyo literaturı” (Türkiye Tarihi ve Türk Edebiyatı) isimli kitabı Rusça, 1924, 1927 ve 1930 yıllarında Kiev’de Ukraynaca baskısı yapılan “Tyurki ih movi ta literaturi. 1.Tyurski movi” (Türklerin Dili ve Edebiyatı. 1. Türk Dili) kitabıyla Rus Türkoloji tarihine adını yazdırmıştır .  Onun sayesinde 1926 yılında Kiev’de üç yıllık Arapça, Farsça ve Türkçe kursları açılmış ve “Doğu Dünyası” dergisinde  yazıları yayımlanmaya başlanmıştır .Kırım Tatar Dili ve Kültürü üzerine de önemli çalışmalarda bulunan Ahatangel Krımskiy yaşayan ve yaşamayan 16 dil bilmekteydi .Bazı kaynaklara göre bu sayı 60 olarak verilmektedir. 25 Ocak 1942 yılında  Kazakistan SSC’nin Kostanay vilayetinde ölmüştür.